Sinds 12 augustus 2026 is de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) van toepassing. Daarmee gaat de Europese verpakkingswetgeving een nieuwe fase in. Voor bedrijven in de vouwkartonketen is het belangrijk om scherp te hebben welke rol zij volgens de PPWR vervullen, om welk type verpakking het gaat en welke verplichtingen daarbij horen.
Een belangrijk uitgangspunt is dat niet iedere onderneming dezelfde verantwoordelijkheid heeft. De verplichtingen worden bepaald door de combinatie van verpakkingstype en rol in de keten.
Zeven verpakkingstypen
De PPWR onderscheidt zeven typen verpakkingen:
Voor de vouwkartonindustrie is dit onderscheid relevant omdat één bedrijf verschillende verpakkingstypen kan produceren of leveren en de verantwoordelijkheden per toepassing kunnen verschillen.
Welke rol heeft uw bedrijf?
Naast het verpakkingstype is de positie in de keten bepalend. De PPWR kent vier basisrollen: Fabrikant, Distributeur, Importeur en Leverancier.
De Fabrikant is bij verkoop- en verzamelverpakkingen in beginsel de partij die de lege verpakking vult. Wordt het vullen uitbesteed, dan kan de merkhouder als Fabrikant worden aangemerkt. Bij onder meer service- en transportverpakkingen ligt de rol bij de merkhouder of, als die ontbreekt, de partij die de ontwerpspecificaties bepaalt.
Voor vouwkartonproducenten is dit belangrijk: het produceren van een plano, doos of andere kartonnen verpakking betekent niet automatisch dat het bedrijf volgens de PPWR de Fabrikant is.
De Leverancier levert onderdelen, componenten of complete verpakkingen aan de Fabrikant, bijvoorbeeld onder diens merk of specificaties. De Leverancier moet relevante informatie en documentatie verstrekken waarmee de Fabrikant de conformiteit kan aantonen.
Een Distributeur maakt verpakkingen of verpakte producten beschikbaar op de EU-markt zonder Fabrikant of Importeur te zijn. Een Importeur brengt vanuit een land buiten de EU verpakkingen of verpakte producten op de Europese markt. Verplaatsing tussen EU-lidstaten geldt niet als import.
Voor micro-ondernemingen gelden specifieke uitzonderingen bij de vaststelling van de Fabrikant-rol. Het gaat om ondernemingen met minder dan tien medewerkers en een jaaromzet of balanstotaal van maximaal €2 miljoen.
Producent is een aanvullende rol
De term Producent kan voor verwarring zorgen. Binnen de PPWR is Producent niet hetzelfde als Fabrikant.
Producent is een aanvullende rol die boven op een basisrol kan komen. Alleen een Fabrikant, Distributeur of Importeur kan Producent zijn; een Leverancier niet. Per verpakkingseenheid en per lidstaat is er één Producent.
Bij verkoop- en verzamelverpakkingen is dat in beginsel de Fabrikant. Is deze in een andere EU-lidstaat gevestigd, dan kan de Distributeur Producent zijn. Is de Fabrikant buiten de EU gevestigd, dan ligt deze rol bij de Importeur.
Aan de Producent zijn de verplichtingen voor Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) gekoppeld: registratie, rapportage over op de markt gebrachte verpakkingen en een financiële bijdrage aan inzameling en verwerking van verpakkingsafval.
Bedrijven moeten daarom bepalen wie Fabrikant, Leverancier, Importeur of Distributeur is én wie per lidstaat als Producent wordt aangemerkt.
Fabrikant verantwoordelijk voor conformiteit
De Fabrikant krijgt belangrijke verantwoordelijkheden voor de conformiteit van verpakkingen. De verpakking moet voldoen aan de toepasselijke PPWR-eisen rond onder meer gevaarlijke stoffen, recyclebaarheid, gerecycled materiaal en etikettering.
Ook moeten technische documentatie en een conformiteitsverklaring beschikbaar zijn. De verantwoordelijkheid voor deze verklaring kan niet aan een derde partij worden overgedragen.
Voor leveranciers van vouwkarton betekent dit dat klanten meer informatie kunnen opvragen over bijvoorbeeld materiaalopbouw, ontwerp en recyclebaarheid. De Leverancier moet de informatie beschikbaar stellen die de Fabrikant nodig heeft om conformiteit aan te tonen.
Recyclebaarheid wordt bepalender
Onder artikel 6 worden verpakkingen ingedeeld in een recycleerbaarheidsprestatieklasse:
Vanaf 2030 mogen niet-recycleerbare verpakkingen niet meer op de markt worden gebracht. Klasse C blijft toegestaan tot 2038.
Daarmee wordt design for recycling steeds belangrijker voor vouwkartonnen verpakkingen. Niet alleen het karton speelt een rol; ook coatings, laminaten, barrières, inkten, lijmen, vensters en andere componenten kunnen de recycleerbaarheid beïnvloeden. De prestatieklasse kan bovendien mede bepalend worden voor de hoogte van de UPV-bijdrage.
Gerecycled materiaal in kunststof
Artikel 7 introduceert minimumpercentages gerecycled materiaal voor kunststof verpakkingen. De eisen gelden in beginsel vanaf 1 januari 2030, of drie jaar na de relevante uitvoeringshandeling als dat later is.
Voor 2030 gaat het bijvoorbeeld om 30% voor bepaalde contactgevoelige PET-verpakkingen, 30% voor eenmalige kunststof drankflessen en 35% voor overige kunststof verpakkingen. Richting 2040 worden de percentages verhoogd.
Voor volledig vezelgebaseerde vouwkartonnen verpakkingen gelden deze percentages niet rechtstreeks, maar ze kunnen relevant zijn bij kunststof componenten of materiaalcombinaties.
Nieuwe etikettering
Consumenten moeten via geharmoniseerde labels informatie krijgen waarmee zij verpakkingsafval correct kunnen sorteren. Lidstaten moeten afvalbakken uiterlijk 12 augustus 2028, of 30 maanden na de relevante uitvoeringshandeling als dat later is, van geharmoniseerde labels voorzien.
Voor ontwerpers, merkeigenaren en producenten van bedrukte vouwkartonnen verpakkingen is het verstandig hiermee rekening te houden bij toekomstige ontwerpen.
Wat moet de vouwkartonketen nu doen?
Dat de PPWR sinds 12 augustus 2026 van toepassing is, betekent niet dat alle technische eisen sinds die datum volledig gelden. Er zijn overgangstermijnen en voor onderdelen zijn nog uitvoeringshandelingen nodig.
Wachten tot 2030 is echter geen optie.
Bedrijven kunnen nu hun verpakkingsportfolio in kaart brengen en per verpakking het verpakkingstype, de basisrol en de Producent per lidstaat vaststellen. Fabrikanten moeten technische documentatie en conformiteitsprocessen op orde brengen. Leveranciers moeten bepalen welke gegevens zij structureel aan klanten moeten leveren.
Ook is het verstandig bestaande en nieuwe ontwerpen nu al tegen toekomstige recyclebaarheidseisen te houden. Een verpakking die vandaag wordt ontwikkeld, kan immers nog jarenlang op de markt blijven.
Vier vragen die u vandaag moet kunnen beantwoorden
Voor iedere verpakking zouden bedrijven minimaal antwoord moeten hebben op vier vragen:
1. Welk PPWR-verpakkingstype is dit?
2. Welke basisrol vervullen wij voor deze verpakking?
3. Wie is per relevante lidstaat de Producent en verantwoordelijk voor de UPV?
4. Welke technische en administratieve verplichtingen volgen daaruit?
Voor de vouwkartonsector ligt er tegelijkertijd een duidelijke kans. Recyclebaarheid, materiaalkeuze en efficiënte inzet van grondstoffen krijgen binnen de PPWR een prominentere plaats. Wie de nieuwe verantwoordelijkheden tijdig vertaalt naar ontwerp, productie, documentatie en samenwerking in de keten, is beter voorbereid op de komende deadlines.
De PPWR is sinds 12 augustus 2026 van toepassing. 2028 wordt belangrijk voor geharmoniseerde etikettering, 2030 voor recyclebaarheid en eisen aan gerecycled materiaal in kunststof verpakkingen en 2038 vormt een volgende grens voor recycleerbaarheidsklasse C.